Het smeltpunt van brons ligt niet op één vaste temperatuur, maar tussen ongeveer 850 en 1000°C, afhankelijk van de samenstelling. Standaard brons met zo'n 15% tin wordt vloeibaar rond 950°C. Wil je zelf gaan gieten, dan bepaalt dat bereik welke smeltoven je nodig hebt.
Waarom heeft brons een smelttraject in plaats van één smeltpunt?
Brons heeft een smelttraject omdat het een legering is van koper en tin, en geen zuiver metaal. Zuivere metalen smelten bij een exacte temperatuur, maar een legering doet dat over een bereik.
Onder in dat bereik ligt de solidus: het punt waar het brons begint te smelten. Bovenin ligt de liquidus, waar het volledig vloeibaar is. Tussen die twee is het brons deels vast en deels vloeibaar. Juist dat traject bepaalt hoe soepel het metaal vloeit tijdens het gieten.
Hoe beïnvloedt het tingehalte het smeltpunt van brons?
Het tingehalte verlaagt het smeltpunt van brons: hoe meer tin, hoe lager de temperatuur waarbij het smelt. Voeg je 5% tin toe aan koper, dan zakt het smeltpunt van 1085°C naar ongeveer 1050°C. Bij 15% tin daalt het verder naar rond 960°C.
Dat verklaart waarom brons makkelijker te gieten is dan koper zelf. Zuiver koper smelt pas bij 1085°C, terwijl tin al vloeibaar wordt bij 232°C.
Wat is het smeltpunt van verschillende soorten brons?
Het smeltpunt van brons verschilt per soort, omdat elke bronslegering andere elementen bevat naast koper en tin. De drie soorten die je in de werkplaats het vaakst tegenkomt zijn tinbrons, aluminium brons en siliciumbrons.
Smeltpunt van tinbrons
Tinbrons smelt tussen ongeveer 850 en 1000°C, met rond 950°C als richtwaarde bij een gehalte van 15% tin. Dit is de klassieke bronslegering van koper en tin. Hoe hoger het aandeel tin, hoe lager het smeltpunt en hoe beter het metaal in de gietvorm vloeit.
Smeltpunt van aluminiumbrons
Aluminiumbrons smelt tussen ongeveer 1030 en 1040°C. In plaats van tin bevat het tussen 6 en 12% aluminium, wat het sterk en corrosiebestendig maakt. Door dat hogere smeltpunt vraagt aluminiumbrons meer van je oven en je geduld.
Smeltpunt van siliciumbrons
Siliciumbrons heeft een smeltpunt van ongeveer 1025°C en bevat een klein aandeel silicium naast koper. Het combineert goede gietbaarheid met corrosiebestendigheid. Voor beginners is siliciumbrons prettig omdat het schoon en gelijkmatig vloeit.
Welke temperatuur heb je nodig om brons te smelten?
Om brons te smelten heb je een temperatuur nodig die ruim boven het smeltpunt ligt, vaak tussen 1050 en 1150°C afhankelijk van de legering. Brons is taai en stroperig, dus je verhit het verder dan alleen het smeltpunt om het goed te laten vloeien.
Een oven die stabiel boven 1000°C blijft, is daarvoor de basis. Het gesmolten metaal vang je op in een smeltkroes van vuurvast materiaal, die de hoge temperatuur aankan. Verwarm daarnaast je gietvorm voor, zodat het brons niet te snel stolt zodra je giet.
Zelf aan de slag met bronsgieten
Bronsgieten begint met de juiste apparatuur en een beetje geduld. Als beginner hoef je niet alles los bij elkaar te zoeken.
Een compleet smeltpakket bevat de oven, kroes en gietvorm die je nodig hebt om te starten. Zo werk je stap voor stap naar je eerste gietsel, met de begeleiding die je van jouw gids in het smeedvak mag verwachten.
